• Człopa w liczbach:

Powierzchnia ogółem - 34.837 ha
Ludność ogóCzłopa w liczbach:
Powierzchnia ogółem - 34.837 ha
Ludność ogółem - 5.275 mieszkańców,
w tym miasto - 2.444 osób
Bezrobotni - 348 osób
Miejsca noclegowe - 350
(pensjonaty -117, gospodarstwa agroturystyczne - 233)
(najwyższy wskaźnik - 67 proc.)
Wody (jeziora, rzeki) - 90 proc. powierzchni Gminy
znajduje się w zlewni Drawy.
Gmina jest jedną z najbardziej zasobnych w jeziora gmin w Polsce.
Największe to:
Szczuczarz (Zamieć) -136 ha; Załom Wielki -135 ha; Piasecznik - 63 ha.
Użytki rolne w ha - 8.260 ha, 23,7 proc. powierzchni Gminy
Lasy - powierzchnia w ha - 23.600
(najwyższy wskaźnik - 67 proc.)
Wody (jeziora, rzeki) - 90 proc. powierzchni Gminy
znajduje się w zlewni Drawy.
Gmina jest jedną z najbardziej zasobnych w jeziora gmin w Polsce.
Największe to:
Szczuczarz (Zamieć) -136 ha; Załom Wielki -135 ha; Piasecznik - 63 ha.
łem - 5.275 mieszkańców,
w tym miasto - 2.444 osób
Bezrobotni - 348 osób
Miejsca noclegowe - 350
(pensjonaty -117, gospodarstwa agroturystyczne - 233)
Użytki rolne w ha - 8.260 ha, 23,7 proc. powierzchni Gminy
Lasy - powierzchnia w ha - 23.600

• Położenie:

Miasto i Gmina Człopa położone są w południowo - zachodniej części Pojezierza Wałeckiego w województwie Zachodniopomorskim. Gmina zajmuje łączną powierzchnię 348 km2 i liczy 5275 mieszkańców, w tym- 2444 osób mieszkających w mieście. Przez Człopę przebiega droga krajowa Nr 22 Gdańsk -Wałcz- Gorzów Wlkp.- granica państwa w kierunku Berlina co stanowi ważny atrybut w infrastrukturze turystycznej tej miejscowości. Człopa to gmina o charakterze rolniczo- leśnym. Główne kierunki rozwoju uwzględniają czyste ekologiczne środowisko, co warunkuje rozwój turystyki i czynnego wypoczynku pośród lasów i jezior oraz bogactwa fauny i flory.

Człopa należy do najstarszych miast w regionie gdyż liczy ponad 755 lat. Według podań miasto było stolicą Dzierżykraja , księcia pomorskiego który uważany jest za protoplastę słynnego w Wielkopolsce rodu Czarnkowskich. Dowodem ze ziemie te były zamieszkiwane za czasów słowiańskich, są ślady grodziska stożkowego, które znajduje się w odległości 2 km na zachód od Człopy, wśród bagien i łąk nieopodal ujścia rzeki Cieszynki do jeziora Kamień. Wysoka lesistość terenu , przekraczająca 70%, pielęgnowana prowadzoną przez leśników gospodarką leśną o długoletniej już historii( pierwsze wzmianki o istnieniu nadleśnictwa pochodzą z 1792 roku) wyróżnia się zróżnicowanym drzewostanem w którym przeważają sosny urozmaicone dębami, bukami , brzozami i innymi gatunkami drzew. Rozległe kompleksy leśne są ostoją dzików, jeleni i lisów; żyją tu także borsuki i jenoty, na ciekach wodnych spotkać można wydrę i bobra, a miejscowe bagniska stanowią dom dla żółwia błotnego.

Liczne jeziora o czystej wodzie, pensjonaty i stawy rybne prowadzone przez agrogospodarzy (patrz www.człopa.pl)- stanowią raj by dać upust wędkarskiej pasji i amatorom wyczynów sportów wodnych. Do najatrakcyjniejszych zaliczyć należy jeziora: Szczurzacz, Trzebin , Załom, Zamieć, Dłusko, Kochlin Duży, Młyński Staw. Cieszynka, Drawa i Płocicza- rzeki w części o charakterze górskim są sprawdzonym miejscem na organizację spływów kajakowych dostarczających wiele emocji.

Dużą atrakcję dla turystów stanowi także otwarta w lipcu 2001 roku ścieżka pieszo - rowerowa " Brzegiem człopskich jezior" o łącznej długości 18 km. Rezerwat florystyczny o powierzchni 0,95 ha zwany przez miejscowych Stary Załom to miejsce dla miłośników i badaczy flory. Użytek ekologiczny " Bagno Raczyk" jest enklawą dla ptactwa wodno- błotnego i miłośników bezkrwawych polowań z aparatem fotograficznym. Dla pogłębiania wiedzy ekologicznej , w szczególności jej części dotyczącej lasów, powstał Ośrodek Edukacji Ekologicznej przy Nadleśnictwie Człopa Bezpośrednie sąsiedztwo Drawieńskiego Parku Narodowego, dobrze zachowane torfowiska, liczne gatunki zwierząt chronionych powodują że lasy Człopskie pozostają jednym z piękniejszych i cenniejszych obszarów przyrodniczych w Polsce.

• Historia:

Grodzisko:
W okolicach Człopy, w odległości 2 km na zachód, wśród łąk i bagien, w pobliżu ujścia Cieszynki (Deszli) do jeż. Kamień - znajduje się grodzisko stożkowate, otoczone wałem wysokości 6m, o obwodzie ok. 400 m. Średnica grodziska jest znaczna: ok. 100 m. Gród był chroniony fosą, której nieznaczne ślady zachowały się w części północno-zachodniej grodziska. Stożek grodziska góruje ponad otaczającym terenem na wysokość ok. 15 m, a średnica sięga 20 m. W roku 1926 prowadzone były, przez archeologów niemieckich, prace wykopaliskowe, które ujawniały dwie warstwy kulturowe ze śladami spalenizny. Znalezione zabytki (późna epoka żelaza) wskazywały na słowiańskie (pomorskie) pochodzenie znalezisk. Znaleziono m.in. odłamki ceramiki (zdobionej liniami poziomymi), kości zwierząt oraz części przedmiotów z żelaza: igła, sierp, część klingi noża. Znalezisko poświadczało, że gród i jego okolice były w wieku X z pewnością zamieszkałe. Dalszych prac wykopaliskowych w latach następnych nie prowadzono.

Dzierżykraj:
Pierwszy, wymieniany w przekazach historycznych, władca Człopy - to książę Dzierżykraj, który żył podobno w X wieku i władał rozległymi ziemiami między Drawą, Gwdą i Notecią, a ośrodkiem niejako "stołecznym" owego księstwa miała być właśnie Człopa. Jego imię wymienia m.in. Kasper Niesiecki (żyjący: 1682-1744, jezuita zajmujący się genealogią) w swoim "Herbarzu polskim" (t. I, s. 131, wyd. 1846, w Lipsku) jako "Dzierżykraja z Człopy" (herbu "Nałęcz"). Ówże Dzierżykraj miał przyjąć chrzest ok. roku 1000 za sprawą władcy Polski Bolesława Chrobrego zrzec się tytułu i pozycji niezawisłego księcia i zostać mianowany wojewodą poznańskim(!).

Herb "Nałęcz" (biała wiązanka, chustka) miał upamiętniać chrzest Dzierżykraja. Później stał się herbem rodu panów na Czarnkowie: Czamkowskich. Informację o Dzierżykraju przekazuje także tablica-epitafium umieszczona w kościele w Czarnkowie. Inne przekazy źródłowe wymieniają jakiegoś "Dzierżykraja" (ok. 966 r.) wśród fundatorów klasztoru w Trzemesznie Lubuskim (przywilej fundacyjny klasztoru).

Nie ma jednak jednoznacznego przekazu źródłowego (w sensie źródła pierwotnego), który poświadczałby w sposób niewątpliwy dziejową autentyczność owego legendarnego władcy Człopy. Ale nie jest to sytuacja wyjątkowa dla tego okresu dziejów. Stąd wydaje się, że postać Dzierżykraja można traktować ze znacznym "kredytem zaufania".

Pochodzenie nazwy "CZŁOPA":
Nie jest wyjaśnione, w sposób przekonywujący i jednoznaczny, pochodzenie nazwy "Człopa". Istnieją w tej kwestii różne przypuszczenia i hipotezy. Należy też w tym miejscu zaznaczyć, że w różnych źródłach można spotkać nazwę "Człopa" w różnej formie, np. jako: "Szlup", "Słup", "Slop", "Szlopa" (niemieckie: "Schloppe").

Jedno z wyjaśnień wywodzi nazwę "Człopa" od słowa "Slu" (pochodzenia słowiańskiego, będącego odpowiednikiem niemieckiego "die Furt"), a oznaczającego "bród" - czyli miejsce umożliwiające bezpieczne przebycie rzeki lub innej przeszkody wodnej: mokradeł, jeziora itp. Warunki naturalne okolic Człopy zdają się potwierdzać istnienie takiego "brodu". Wiadomo także skądinąd, że w takich miejscach przepraw wznoszono obronne budowle (grody), których zadaniem było m.in. kontrolowanie owych "brodów", a tym samym traktów komunikacyjnych. Dawało to często początek trwałemu osadnictwu. W pobliżu dzisiejszej Człopy, nad jeź. Kamień, mamy pozostałość po takim (prawdopodobnie) grodzie. Z przekazów źródłowych wiadomo, że w rejonie miasteczka znajdowały się dwie takie góry "grodowe": jedna to wyżej wspomniana nad jeziorem Kamień, druga na terenie miasta. Ta ostatnia została zniwelowana po roku 1772, m.in. w celu podwyższenia i powiększenia ogrodu przy plebani i wzniesienia nasypu nad Cieszynką. Oba wzniesienia mogły być w odległej przeszłości miejscami ufortyfikowanymi, "gródkami" strzegącymi owego "brodu".

Inny wywód, podejmujący próbę wyjaśnienia nazwy "Człopa", przyjmuje za podstawę słowo "Słupi" (pochodzenia słowiańskiego, oznaczającego "słup" czy "pal"). Miałoby to sugerować, że w bardzo wczesnym okresie osadnictwa (IX-X w.?) na tych terenach były wznoszone, ze względu na warunki naturalne (mokradła!) budowle mieszkalne na palach, czyli "słupach" ("slupi"). Oba wywody etymologii nazwy "Człopa" uwzględniają niejako w tle warunki środowiska naturalnego i to przemawia na ich korzyść. Istnieje także próba objaśnienia pochodzenia tej nazwy, wiążąc ją z imieniem domniemanego, legendarnego założyciela osady, który miał się zwać "Czołp" lub "Człop" (taki wywód podaje tablica informacyjna - znajdująca się w kościele w Człopie). Jest to jednak nader hipotetyczne, nie jest bowiem poparte konkretnym materiałem źródłowym, ani w miarę przekonywującym rozumowaniem.

W opracowaniach niemieckich można spotkać jeszcze jedno, oczywiście ,także hipotetyczne, wyjaśnienie nazwy "Człopa". Wywodzi ono tę nazwę od słów "Slop" lub "Schlopp" (pochodzenia germańskiego) - jako oznaczających pierwotnie "pętlę" ("zakole", "łuk"). Podający tę etymologię sugerują, że może ją uzasadniać fakt, że Cieszynka ("Dessel") tworzy w okolicach Człopy zakole czyli ową "pętlę", ponadto w tym miejscu krzyżowały się pradawne szlaki komunikacyjne: z południa ku Bałtykowi i z krajów "niemieckich" ku Prusom. Objaśnienie to wydaje się jednak dość problematyczne, posługuje się bowiem dość dowolnym objaśnieniem znaczenia owych słów ,,wyjściowych'': "Slop" czyli "Schlopp" i przyjętym, niejako a priori, założeniem o ich "germańskim" pochodzeniu - co także jeszcze należałoby uzasadnić.

• Historia Herbu Człopy:

Najstarszy znany wzór herbu Człopy pochodzi, według posiadanych materiałów źródłowych, z roku 1601. Co oczywiście nie oznacza wcale, że wówczas dopiero "powstał". Nie jest wykluczone, że jego rodowód jest znacznie wcześniejszy. Herb według tego "wzoru" (stosowanego zresztą do dziś) przedstawia na czerwonej tarczy herbowej złotą (otwartą) koronę, pod nią trzy białe (srebrne) gwiazdy i półksiężyc (a właściwie jego "ćwiartkę").

Pochodzenie herbu i znaczenie jego elementów nie jest wyjaśnione. Jedna z wersji takiego, choć niezbyt przekonywującego objaśnienia brzmi następująco: za panowania króla Zygmunta III Wazy organizowana była wyprawa wojenna przeciwko Turkom, w której na wezwanie polskiego władcy wzięła także udział pomorska szlachta pod dowództwem przedstawiciela znanego pruskiego rodu von Dönhoffa.

Wyprawa zakończyła się powodzeniem i niektóre rody szlacheckie z Pomorza, których przedstawiciele uczestniczyli w owej wojennej "potrzebie", przyjęły do swoich herbów takie elementy jak "leżący" półksiężyc (symbolizujący pokonanych Turków) i "zwycięskie" gwiazdy i korona nad nim. Jak już wspomniałem, to objaśnienie nie wydaje się zbyt przekonywujące. Nie wiadomo bowiem, w jaki sposób te symbole "trafiły" na tarczę herbową Człopy. Sprawa pozostaje więc otwarta!

W przeszłości herb Człopy uległ pewnej, przejściowej modyfikacji, po roku 1768, kiedy to Człopa stała się własnością księcia Antoniego (Augusta) Sułkowskiego. Wówczas to u góry tarczy herbowej pojawiły się litery: A F S, których znaczenie objaśniono później jako: Anton Fürst Sułkowski, co miało ponadto podkreślać przynależność Człopy do dóbr Sułkowskich ("Fürst" - książę).

Napisz komentarz (0 Komentarzy)